สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. ในฐานะศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านพลาสมาอุณหภูมิสูง ได้ร่วมกับ ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) จัดพิธีลงนามความร่วมมือ เมื่อวันศุกร์ที่ 17 มกราคม 2568 ณ โรงแรมแมนดาริน กรุงเทพมหานคร
         พิธีดังกล่าวมี รศ. ดร.ธวัชชัย อ่อนจันทร์ ผู้อำนวยการ สทน. เป็นผู้แทนลงนามร่วมกับ Dr. Najat Mokhtar รองผู้อำนวยการใหญ่ IAEA โดยมี นายศุภชัย ใจสมุทร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวง อว. เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยผู้แทนจากหน่วยงานด้านนิวเคลียร์ในอาเซียน ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ลาว พม่า ฟิลิปปินส์ และเวียดนาม เข้าร่วม
        ความร่วมมือครั้งนี้นับเป็น ก้าวแรกที่สำคัญ ในการพัฒนาและส่งเสริมการวิจัยด้านนิวเคลียร์ฟิวชัน เสริมสร้างศักยภาพด้านวิศวกรรมและบุคลากรของไทยและภูมิภาคอาเซียน โดยจะต่อยอดสู่กิจกรรมในหลายมิติ เช่น

• การจัดอบรมเชิงลึกด้านฟิวชัน
• การพัฒนาทักษะบุคลากร
• การขยายเครือข่ายวิจัยพลาสมาและนิวเคลียร์ฟิวชันในระดับภูมิภาค

เชื่อมโยงสู่กิจกรรมการเรียนรู้ระดับภูมิภาค
      ภายหลังพิธีลงนาม ผู้แทนทั้งหมดได้เข้าร่วมกิจกรรม The 10th ASEAN School on Plasma and Nuclear Fusion (ASPNF2025) and SOKENDAI Asian School ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นเวทีสำคัญในการถ่ายทอดความรู้ ฝึกอบรมเชิงลึก และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างผู้เชี่ยวชาญ นักวิจัย และนักศึกษาในอาเซียนและนานาชาติ

บทบาท IAEA ในเวทีโลก
         Dr. Najat Mokhtar ได้เน้นย้ำบทบาทของ IAEA ในการสนับสนุนการวิจัยฟิวชัน พร้อมนำเสนอการจัดตั้ง World Fusion Energy Group (WFEG) เมื่อเดือนตุลาคม 2566 เพื่อเป็นเวทีความร่วมมือระดับโลกของนักวิทยาศาสตร์ นักวิจัย และภาคเอกชนในด้านนิวเคลียร์ฟิวชัน
           นอกจากนี้ IAEA ยังมีโครงการริเริ่มเพื่อประโยชน์ของประเทศสมาชิก อาทิ:

• Atoms4Food initiative: ใช้นวัตกรรมทางนิวเคลียร์เพื่อเพิ่มความมั่นคงทางอาหารและแก้ปัญหาความหิวโหย
• ZODIAC: การใช้วิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคอุบัติใหม่
• Rays of Hope: การยกระดับการเข้าถึงการรักษาโรคมะเร็งและความปลอดภัยทางรังสี

การมีส่วนร่วมของไทย
          ผศ. ดร.บุญฤทธิ์ ฉัตรทอง จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ได้นำเสนอแนวทางการเข้าร่วม IAEA Coordinated Research Project (CRP) ด้านฟิวชัน ซึ่งจะเป็นแพลตฟอร์มสำคัญในการทำวิจัยร่วมกันของประเทศสมาชิก โดยเฉพาะการศึกษาจำลองและเชิงทฤษฎีเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีพลาสมาและนิวเคลียร์ฟิวชัน
      การประชุมหารือครั้งนี้เป็นก้าวสำคัญที่ช่วย ยกระดับบทบาทของไทยและอาเซียน ในเวทีนานาชาติด้านนิวเคลียร์ฟิวชันและพลาสมา โดยไม่เพียงสร้างความร่วมมือกับ IAEA แต่ยังเป็นการวางรากฐานเพื่อพัฒนากำลังคน งานวิจัย และนวัตกรรม ที่จะนำไปสู่ความมั่นคงด้านพลังงานและความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ของภูมิภาคในระยะยาว